" />
 
Главная arrow Военная история arrow История ПМВ arrow Военная история Беларусиarrow Первая Мировая Войнаarrow Статьи и публикацииarrow  
19.11.2017
Главное Меню
Главная
О проекте
Фортификация Беларуси
Военная история
Экспедиции
Галерея
Форум
Литература
Участники проекта
Контакты
Новости
Карта Сайта
Ссылки
Скачать
Случайная фотография из Галереи:

Минский УР - БРО "VI"
ОПК № 149

Орудийный полукапонир № 149 период постройки 1934-1938 г на 2 оррудия 76мм обр.1902 г на капонирном лафете обр 1932г. На фото: внещний вид одной из амбразур. Состояние: внешних повреждений нет. Расположен в поле справа от дороги из деревни Ошнарово Минского района в восточном направлении на расстоянии около 1.5 км от деревни.

Автор: А. Базарнов


Случайная фотография из Галереи:

Военно историческая реконструкция
День Примирения 11 ноября 2008 г.
Военно историческая реконструкция проводимая в рамках Дня Примирения 11 ноября 2008г проходила прямо возле трассы Минск - Брест, возле д. Дубровно, Барановичского р-на. На фото: после боя. Фото: В. Богданов, ноябрь 2008г.

Наши партнеры:

МАГЧЫМАСЦІ ВЫКАРЫСТАННЯ ПОМНІКАЎ 1 СУСВЕТНАЙ ВАЙНЫ Ў ЯКАСЦІ ТУРЫСТЫЧНЫХ АБ’ЕКТАЎ Версия для печати Отправить на e-mail
Рейтинг: / 0
ХудшаяЛучшая 
03.12.2008
Возможности использования памятников Первой мировой войныв качестве туристических объектов. Доклад Юлии Прокоповича на международной коференции посвященной 90 летию окончания ПМВ в Поставах 27-28 ноября 2008г. На белорусском языке.

МАГЧЫМАСЦІВЫКАРЫСТАННЯ

ПОМНІКАЎ 1 СУСВЕТНАЙВАЙНЫ Ў ЯКАСЦІ ТУРЫСТЫЧНЫХ АБ’ЕКТАЎ

(ДАКЛАДНА МІЖНАРОДНАЙ КАНФЕРЭНЦЫI “ПЕРШАЯ СУСВЕТНАЯ ВАЙНА – ТРАГЕДЫЯ, ГЕРАІЗМ, ПАМЯЦЬ,ПРЫМІРЭННЕ” У ПАСТАВАХ 27-28.11.2008)

Юлія Пракаповіч

вучаніца 11 класа

ДАСШ № 1 г. Паставы

Апошнім часам турыстычныя аўтобусы сталі неад’емнайчасткай краявідаў Пастаўшчыны. Правядзенне міжнароднага фестывалю “Звіняцьцымбалы і гармонік”, рэспубліканскага Свята беларускага пісьменства ў 2006годзе, ідэя і рэалізацыя праекта з сядзібай беларускага Дзеда Мароза – ЗюзіПаазёрскага стварылі раёну імідж прывабнага турыстычнага рэгіёна. Арэканструкцыя гістарычных аб’ектаў у саміх Паставах зрабіла горад адным зпрыгажэйшых населеных пунктаў Беларусі.

Аднак турысцкі патэнцыял Пастаўшчыны выкарыстоўваеццапакуль што ў нязначнай ступені. Адным з перспектыўных напрамкаўтурысцка-экскурсійнага развіцця раёна можа стаць уключэнне ў маршруты аб’ектаў,якія звязаны з падзеямі 1 сусветнай вайны. Несумненна, аматараў падарожжаўпрывабяць комплексы нямецкіх умацаванняў на лініі фронту, некропалі салдат,якія загінулі і пахаваны на тутэйшай зямлі, вайсковая атрыбутыка таго часу.

Для ўключэння гэтых аб’ктаў у турыстычныя маршрутыпавінны быць створаны адпаведныя ўмовы. Зразумела, што, па-першае, павіненіснаваць добры пад’езд да іх, каб турыстам не даводзілася трэсціся па палявойдарозе і не глытаць пыл. Па-другое, удзельнікам экскурсіі трэба гарантавацьбяспеку знаходжання на месцах былых баёў, бо хоць і мінула шмат часу паслявайны, але, не выключана, што ў зямлі знаходзіцца яшчэ шмат выбуховых рэчаў.Таму патрэбна папярэдняе дэталёвае вывучэнне аб’ектаў і прылягаючых да іхтэрыторый. Па-трэцяе, правядзенне экскурсій на лакальных участках былога фронтупавінна быць забяспечана суправаджэннем гістарычнымі матэрыяламі з дробнымідэталямі, якія датычацца менавіта гэтай мясцовасці. І вельмі добра, калі такаяінфармацыя будзе засноўвацца на канкрэтных фактах, асобах, з’явах. Таксамапажадана, каб вызначаны геаграфічны раён меў не толькі аб’екты 1 сусветнайвайны, але і іншыя прыродныя, гістарычныя, культурныя каштоўнасці, якія бвыклікалі цікавасць у падарожнікаў. Ну і, зразумела, мясцовасць павінна быцьнейкім чынам акультурана і прыстасавана для знаходжання на ёй групы людзей.

Зыходзячы з гэтых крытэрыяў, на тэрыторыі Пастаўскагараёна перспектыўнымі выглядаюць два ўчасткі фронту, якія б маглі ў бліжэйшайбудучыні стаць прывабнымі турыстычнымі Мекамі. Я маю на ўвазе тэрыторыю, якаяляжыць на захад ад Пастаў паміж вёскамі Дукі і Задзеўе, а таксама ўзгоркі паміжазёрамі Варанец і Доўжа. Першы ўчастак фронту працягнуўся з поўначы на поўдзеньуздоўж возера Задзеўскае і ракі Спарыца. Ён уяўляе сабой пярэдні край абароныгерманскіх войск. На сённяшні дзень тут захавалася ў даволі добрым стане калядваццаці жалезабетонных дотаў, якія працягнуліся ланцужком па даволі высокайградзе. Формы і памеры гэтых агнявых кропак вельмі розныя: некаторыя ўзвышаюццанад паверхняй, іншыя ў рэльефе амаль не заўважаюцца, бо заглыблены ў зямлю.Агляд гэтага комплексу ўмацаванняў можа пачынацца з вёскі Задзеўе і заканчваццаў вёсцы Дукі. Раней каля Дукоў існаваў даволі вялікі могільнік германскіхсалдат, але ён быў знішчаны ў час будаўніцтва аэрадрому.

Разам з памяткамі 1 сусветнай вайны ў гэтай мясцовасціёсць і шэраг іншых цікавых аб’ектаў. Да іх варта аднесці гарадзішча Х-ХІІІстагоддзяў у вёсцы Задзеўе, рэшткі селішча на ўзбярэжжы возера, падмурак былогакасцёла, на месцы якога зараз усталяваны крыж і побач знаходзяцца магілысвятароў. Вельмі маляўніча выглядае панарамі возера Задзеўскае з прыгожымастраўком пасярэдзіне. Побач з вёскай ёсць дзікае багністае Казлюкова балота,або як яго яшчэ завуць Вычэрэбуна, з якім звязаны таямнічыя легенды. Рамантычнуюлегенду расказваюць і пра жыхарку Задзеўя Мальвіну, якая арандавала возера ўпана Грабоўскага... Пра вёску Задзеўе і ваколіцы Ірынай Заяц і ІгарамПракаповічам напісана кніга. Яе матэрыялы могуць стаць асновай для распрацоўкіэкскурсійнага маршрута.

Другі перспектыўны турыстычны раён на лініі фронту 1сусветнай вайны – гэта высокія грады з вялікім комплексам германскіхумацаванняў паміж азёрамі Варанец і Доўжа. Асноўная іх частка знаходзіцца ўдаволі добрым стане і фактычна ўжо зараз можа выкарыстоўвацца ў турысцкіхмэтах. Прывабнай асаблівасцю гэтага раёна з’яўляецца яго размяшчэнне побач зшашой Вільня-Полацк і наяўнасці шэрагу іншых цікавых прыродных і гістарычныхаб’ектаў.

Каб патрапіць туды, трэба з аўтамагістралі каля вёскіІдаліна звярнуць у бок Пятроўшчыны і на павароце на Язы, адкуль, дарэчы, былародам маці вядомага беларускага пісьменніка Уладзміра Дубоўкі, каля адметнагамураванага бліндажу падняцца ўверх па схілу ўзгорка. Перад вачыма адкрыеццазахапляльнае відовішча: глыбока ўнізе – пяшчотны блакіт вады, а абапал –зеляніна хвояў і зараснікаў арэшніку. Гэта возера Варанец – любімае месцаадпачынку многіх вандроўнікаў. Летам на яго паўночным беразе вырастае вялікі ішумны палатачны гарадок. Возера прываблівае сваёй прыроднай маляўнічасцю і празрыстасцювады. Яно мае амаль правільную круглую форму і вялікую глыбіню, што ўспалучэнні з высокімі берагамі стварае запамінальны краявід.

У ваколіцах Варанца акрамя германскага комплексуўмацаванняў знаходзяцца рэшткі былой панскай сядзібы і растуць рэдкія расліны,што засталіся на месцы былой агранамічнай школы. У пачатку ХХ стагоддзя калявозера знаходзілася цудоўнай прыгажосці капліца-пахаванне былога ўладальнікамястэчка Манькавічы, аднаго з аўтараў вядомай гістарычнай кнігі “Материалы поистории и географии Дисненского и Вилейского уездов Виленской губернии. 1896г.”, князя Уладзіміра Друцкага-Любецкага. Яна была зроблена з чорнага базальтуі аздоблена каштоўнымі металамі і ўпрыгожаннямі, якія па загаду князевай жонкіпрывозіліся з Францыі. Капліца разбурана немцамі ў першую сусветную вайну, азабальзамаванае цела князя выкінута ў суседняе возера Доўжа.

Возера Доўжа таксама цікавы прыродны аб’ект і сама назваадлюстроўвае яго адметнасць: пры агульнай даўжыні каля 5 кіламетраў вадаём маенайбольшую шырыню усяго 420 метраў. Азёрная катлавіна утворана адным зледавіковых языкоў у час паазерскага зледзянення каля 20 – 15 тысяч гадоўназад.

Недалёка, каля вёскі Пятроўшчына знаходзяцца рэшткібылога могільніка германскіх салдат. На жаль ён таксама пашкоджаны: частковакар’ерам, з якога бралі пясок на падсыпку дарогі, часткова – раскапаны людзьмі.У Манькаўскім лесе на перасячэнні дарог, якое мае тутэйшую назву “Крыжоўкі”,знаходзіцца помнік белага колеру. На гэтым месцы 26 мая 1944 года адбыўся бойпаміж партызанамі атрада імя Суворава і нямецкай калонай з абозам прадуктаў ібоепрыпасаў.

Нават просты пералік вартых увагі экскурсійных аб’ектаўгэтага раёна сведчыць пра яго вялікі турыстычны патэнцыял, які можа быцьзадзейнічаны ў самы бліжэйшы час.

З іншых памятак 1 сусветнай вайны цікавасць выклікаюцьсалдацкія некропалі. Верагодна, аб’ектамі масавага турызму яны не будуць, авось індывідуальныя туры, асабліва з нямецкага боку, могуць атрымаць развіццё.Але каб гэтыя некропалі паказваць, асабліва германскія, трэба вызначыцца з іхстатусам і арганізаваць хоць элементарную ахову і ўпарадкаванне.

{moscomment}